Architectuur Strafrechtketen

Uit ASTRA
Hoofdpagina /
Versie door Lmatthijssen (Overleg | bijdragen) op 30 jan 2020 om 18:59

Ga naar: navigatie, zoeken

Veilige en rechtvaardige samenleving

De bedoeling van het strafrecht is om een eerlijke en tijdige reactie te geven op crimineel gedrag. Het strafrecht is daarbij geen doel op zich maar maakt onderdeel uit van een breder repertoire van interventies die bijdragen aan een veilige en rechtvaardige samenleving.[1] Om de bijdrage van het strafrecht te vergroten is het nodig dat een veel groter deel van de incidenten tegen burgers tot een strafrechtelijke afdoening komt, dat recidive wordt teruggedrongen en dat het strafrecht onderdeel vormt van een integrale veiligheidsaanpak.[2] De inzet daarbij is om meer aan de voorkant van de problematiek te komen. Waar het strafrecht vooral achteraf en repressief ingrijpt is het ook zinvol om de instroom in het strafrecht te beperken door preventief op te treden.[3]

Nieuwe vormen van samenwerken

Voor deze integrale veiligheidsaanpak is samenwerking met partners buiten de keten nodig. De strafrechtketen positioneert zich dan als één van de spelers die samen met organisaties vanuit bijvoorbeeld de zorg, wonen, werk en inkomen zorgt voor een samenstel van interventies. Die kunnen bestaan uit vrijspraak of straffen en vergelden en zorgen er ook voor dat de persoon in kwestie niet meer terugkomt in de keten. De politie, het OM, de rechtspraak en de uitvoeringsinstanties hebben hun eigen rechtstatelijke verantwoordelijkheid en ze organiseren hun samenwerking in de vorm van diensten. Dit maakt het mogelijk dat de traditionele ketenpartners niet alleen lineair en met elkaar samenwerken. Ze kunnen ook samenwerken in wisselende coalities met nieuwe partners zoals zorginstellingen, onderwijs, burgers en bedrijven. Deze vorm van werken stelt nieuwe eisen aan de informatievoorziening.

Dienstverlening en samenwerkingsafspraken

In de huidige opzet van de informatievoorziening wisselen de partners in de strafrechtketen gegevens uit door ze in dossiervorm te kopiëren en te transporteren. Dit rondpompen van dossiers brengt als risico met zich mee dat gegevens niet goed beheerd worden, niet tijdig beschikbaar zijn, dat er fouten optreden, dat gegevens niet actueel gehouden worden en dat gegevens niet gemakkelijk vindbaar en toegankelijk zijn.[4]
De oplossing hiervoor is om gegevens eenduidig te beheren en ze voor ketenpartners als dienst beschikbaar te stellen en om de samenwerking te organiseren door het maken van afspraken op koppelvlakken. Dit heeft als voordeel dat ketenpartners met behoud van hun eigen rechtstatelijke verantwoordelijkheid informatie kunnen delen en samenwerken. Ketenpartners kunnen hierbij hun eigen voorzieningen inrichten en hun eigen ontwikkeltempo aanhouden. De gegevens kunnen beter worden beheerd en actueel gehouden doordat noodzakelijke redundantie wordt gecontroleerd. Fouten in de vastlegging kunnen vroegtijdig worden onderkend en in samenwerking worden hersteld. De gegevens kunnen bovendien op verschillende manieren worden gecombineerd: in de vorm van dossiers maar ook rond personen (voor de persoonsgerichte aanpak), fenomenen, gebeurtenissen, locaties, etc. Deze gegevensdiensten zijn vervolgens niet alleen voor de ketenpartners in enge zin beschikbaar maar kunnen ook gebruikt worden voor dienstverlening aan een bredere kring van betrokkenen.

Gemeenschappelijke voorzieningen

Om de informatievoorziening op deze manier te organiseren is naast de samenwerkingsafspraken ook een minimale set van gemeenschappelijke voorzieningen nodig waaronder: federatieve toegang, knooppunten (als samenhangend stelsel van afspraken en voorzieningen voor gegevensuitwisseling), doelgroepenportalen, digitale handtekeningen met een gemeenschappelijke validatieservice, een ketenbreed nummerstelsel en een track & trace-voorziening. In deze lijst van noodzakelijke voorzieningen zijn er bestaande voorzieningen en voorzieningen die nog gerealiseerd moeten worden het programma Digitalisering Strafrechtketen.

Ambities voor de komende vijf jaar

In het programma Digitalisering Strafrechtketen staan in de eerste twee jaar de toezeggingen aan de Tweede Kamer centraal: “Papier uit de keten”, “Multimedia” en “Digitale dienstverlening“. Het programma werkt aan het realiseren van deze doelen met het oog op ambities voor de middellange termijn van vijf jaar zoals verwoord in het mantra van de Architectuurraad: “Wij kunnen in 2024 betrouwbaar personen, zaken, beslissingen en bewijsmiddelen van begin tot eind van de keten eenvoudig volgen zodat de informatie voor handelen, beslissen, leren, besturen, binnen en buiten de keten er tijdig en volledig is.”
De uitdaging daarbij is om een realistische balans te vinden tussen de toegezegde resultaten en middellange termijn ambities die past binnen het verwerkingsvermogen van de partners in de strafrechtketen en de legacy applicaties waar ze nog steeds mee moeten werken. Dit vormt een zeer grote uitdaging voor de komende jaren.

Verwijzingen

  1. Contourennota Modernisering Wetboek van Strafvordering TK 2015–2016, 29 279, nr. 278 30-9-2015
  2. Criminaliteit en rechtshandhaving 2018, WODC Cahier 2019-16, p. 75
  3. De toekomst van de strafrechtspleging, Rapport Commissie Van den Emster, maart 2017, p. 9
  4. Knelpunten en breukvlakken in de strafrechtketen, Rapport Ministerie VenJ/DGRR/DVB/KIV, Januari 2018